يا هندوكش و دنباله‌هاى آن يعنى كوه‌بابا و سفيدكوه و سياه‌كوه و كوه‌هاى شمال خراسان حاليه ديگر سلسلهء سليمان كه در امتداد شط سند جهت جنوب را گرفته به بلوچستان و سواحل اوقيانوس هند ختم مىشود . راه‌هاى عمدهء ممالك اطراف پامير يعنى تركستان و كاشغر و پنجاب و افغانستان حاليه و ايران به يكديگر از طريق معابر جبالى است كه اسم برديم و چنان كه بعدها در ضمن شرح وقايع خواهيم ديد عموم لشكركشيهاى مردم آسياى شرقى و مركزى بتركستان و افغانستان حاليه و ايران و يا تاخت‌وتازهاى ايرانيها به آسياى مركزى و كاشغر و هند از طريق همين معابر سخت صعب العبور انجام گرفته است . اوضاع طبيعى - از مختصر معرفتى كه باحوال اوضاع جغرافياى اين قسمت وسيع از آسيا پيدا كرديم معلوم شد كه جزء عمدهء آن يا صحرا و ريگزار است و يا كوهستان و نجدهاى مرتفع فقط در حاشيهء اين ريگزارها و در دامنه‌هاى جبال پرآب و علف نواحى طبيعى قابل سكونت چندى است كه از خيلى قديم بر سر تصرّف آنها بين متمدّنين شهرنشين و چادرنشينان بيابان‌گرد نزاع و جنگ واقع مىشده و در نتيجهء غلبه يا مغلوبيّت يكى از دو طرف زمانى بدست متمدّنين و اوقاتى در تملك بدويان بوده است و اين نواحى طبيعى در اين قسمت از آسيا چهار است : 1 - ناحيهء محصور بين جبال خينگان و يابلنوئى و آلتائى و كوه‌هاى سايان « 1 » يعنى حوضهء درياچهء بايكال و انهار سلنگا « 2 » و ارقون « 3 » و كرولن « 4 » و شعب اين انهار . 2 - دو دامنهء جبال تيانشان و دره‌هاى علياى جيحون ( آمودريا ) و سيحون ( سيردريا ) يعنى حوضهء درياچه‌هاى بالخاش و قره‌گول و ايسىگول و درهء انهار ايلى و چو و قزل‌سو كه قسمت شمال غربى آن را در دورهء قبل از مغول تركستان و قسمت جنوب شرقى آن را فرغانه مىناميدند . 3 - فضاى محصور بين جبال تيان‌شان و كوئن‌لن و نجد پامير يعنى حوضهء نهر تاريم و شعب آن مثل ختن دريا و يارقند دريا و كاشغر دريا و آق‌سو كه امروز تركستان شرقى يا تركستان چين خوانده مىشود ولى پيش مسلمين باسم كاشغر و ختن معروف بوده است .

--> ( 1 ) - Salan ( 2 ) - Selenga ( 3 ) - Argoun ( 4 ) - Keroulene